Jaati Vivastha- Vicky Devantak | Online Punjabi Poetry Competition 
Connect with us [email protected]

ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਨਵਰੀ 2021

ਜਾਤੀ ਵਿਵਸਥਾ ਉੱਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ

Published

on

Latest Punjabi Poetry

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਥਾ ਅਜਿਹਾ ਕੋਹੜ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਹਜਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਗਲਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਬਾਕੀਆਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪਿਛੜਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਣ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਕਹੀਏ ਤਾਂ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਿਖਰਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨ ਨਾਂ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਅਛੂਤ,ਅਸਭਿਆ,ਪਸ਼ੂ ਆਦਿ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਆਈ ਆਰਿਆ ਨਸਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੂਲ ਲੋਕ ਅਨਾਰਿਆ ਤੋਂ ਜਲ ਜੰਗਲ ਜ਼ਮੀਨ ਖੋਹ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਹੀ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਇਆ,ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੰਦੇ ਤੋਂ ਗੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਦਾਸ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਤਾਣਾ ਬਾਣਾ ਇਸ ਤਰਾਂ ਬੁਣ ਲਿਆ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕ ਇਸ ਕੋਹੜ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਏ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ ਜਾਤੀਗਤ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਕੇਸ ਵੱਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ। ਪਰ ਉਸਦੇ ਉਲਟ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੋਹੜ ਦਾ ਜੜੋਂ ਪੁੱਟਣ ਦਾ ਕੰਮ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿਖਰਾਂ ਤੇ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਣ ਦਸਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਅਸੀਸ ਸਦਕਾ ਸਥਾਪਿਤ “ਸਿੱਖ ਧਰਮ”ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ “ਤੇਰਾ-ਤੇਰਾ” ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੱਟ ਮਾਰੀ ਸੀ ਜਾਤੀਵਾਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ। ਸਚਾ ਸੌਦਾ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤਾਂ ਗਿਆ ਪਰ ਜਾਤ ਦੇ ਹੰਕਾਰੀ ਸਹੀ ਮਾਯਨੇ ਅਜਤਕ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ “ਸਚਾ ਸੌਦਾ” ਦੇ। ਸਬ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਤੋਲਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਜਾਤੀ ਘ੍ਰਿਣਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦਸਮਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਟਨ ਵੇਲ਼ੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਦਲਿਤਾਂ-ਅਛੂਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ । ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣਾ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾ ਫਿਰ ਉਨਾਂ ਤੋਂ ਆਪ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕਣਾ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਹੈ।

ਉਸਦਾ ਹੀ ਨਤੀਜਾ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖ ਮੱਤ ਇੰਨੀ ਜਲਦੀ ਪੁਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਕਦਮ ਲਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਸਹਿਣਾ ਪਿਆ। ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੜਾਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜੀ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਣ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਅਛੂਤਾ ਨੂੰ ਗੱਲ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅਗਾਂਹ ਵੱਧਦੇ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਦੀ ਬਾਰੀ ਆਈ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ। ਜੋ ਜਾਤੀਵਾਦ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਟਣ ਲਈ ਕਾਰਗਰ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਸਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਲਿਤ-ਅਛੂਤ ਸੰਤਾਂ,ਕਵੀਆਂ,ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਉਚਿੱਤ ਸਥਾਨ ਸਹਿਤ ਦਰਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਕਬੀਰ,ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ,ਬਾਬਾ ਨਾਮਦੇਵ,ਸ਼ੇਖ ਫ਼ਰੀਦ ਆਦਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਂ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਕਾਰਣ ਸੀ ਕਿ ਦਲਿਤਾਂ ਦੀ ਸੱਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀ,ਵਿਦਵਾਨ,ਨੇਤਾ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਡਾ੦ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਤੋਂ ਇਹਨਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਪਨਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।

ਪਰ ਦੁੱਖ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਇਹਨਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਗੰਗੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਔਲਾਦ ਮਨੂੰਵਾਦੀ ਸੋਚ ਰੱਖਦੀ ਹੋਈ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੜਾਂ ਪਸਾਰ ਬੈ ਗਈ। ਜਿਸਦਾ ਨਮੂਨਾ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜਿਸਨੇ ਡਾ ਅੰਬੇਡਕਰ ਜੀ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਬੇਡਕਰ ਇੱਕ ਨਿਮਨ ਵਰਗ ਅਛੂਤ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਮੰਨੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹਜਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ। ਕਿਓਂਕਿ ਜੇ ਉਸ ਵਕਤ ਅੰਬੇਡਕਰ ਸਿੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅੱਧੀ ਆਬਾਦੀ ਸਿੱਖ ਹੁੰਦੀ।

ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਲਿਤਾਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਸਿਖਾਂ ਤੋਂ ਹੱਟ ਗਿਆ ਮਗਰ ਸਿੱਖ ਫਲਸਫੇ ਨਾਲ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ ਇਸਲਈ ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਅਲਗ ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ,ਬੁੰਗੇ, ਮਿਸਲਾਂ ,ਕੀਰਤਨੀ ਜੱਥੇ, ਫ਼ੌਜ ਆਦਿ ਸਭ ਵੱਖਰਾ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਗਰ ਇਸ ਵਖਰੇਵੇਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜਾਤੀ ਹੰਕਾਰੀ ਸਬਕ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਹੇ ਸਗੋਂ ਇਸ ਖਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਤਿ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ । ਅਜੇ ਵੀ ਜੇਕਰ ਧਾਰਮਿਕ,ਸਮਾਜਿਕ ਆਗੁ ਥੋੜਾ ਜਾ ਯਤਨ ਕਰਨ ਤਾਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਬਹੁਤ ਬੜਾ ਤਬਕਾ ਮੁੜ ਘਰ ਵਾਪਿਸ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ।

  • ਵਿੱਕੀ ਦੇਵਾਂਤਕ
  • 231

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਨਵਰੀ 2021

ਦਿੱਲੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਤਵਾਦੀ ਦੱਸ ਰਹੀ

Published

on

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤਵਾਦੀ ਦੱਸ ਰਹੀ ਮੈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ ਅਤਵਾਦੀ ਕਹਿਦੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਨੇ ਅਤਵਾਦੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕੀ ਹੈ ਕਿਸ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤਵਾਦੀ ਸ਼ਬਦ)ਅਤਵਾਦੀ ਉਸਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਜਿਸਨੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘਾਣ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਬੇ ਦੋਸ਼ੇ ਲੋਕ ਮਰੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਹੁਣ ਜਿਵੇਂ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਪਹਿਲਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਕਰ ਰਹੀ ਏ ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਤਵਾਦੀ ਕੋਣ ਹੈ ਸਰਕਾਰ ਜਾ ਕਿਸਾਨਾਂ????

  • ਨਵਦੀਪ ਸਿੰਘ
  • 235

Continue Reading

ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਨਵਰੀ 2021

ਅੱਤਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਕਿਰਸਾਨ ਆਂ

Published

on

ਅਸੀਂ ਲੁੱਟੇ ਗਏ, ਖਸੁੱਟੇ ਗਏ
ਬੇਵਫਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਝੂਠੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਵਾਂਗ ਆਸ਼ਕਾਂ ਪੱਟੇ ਗਏ,
ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਆਂ ਚਾਲਾਂ,ਸਮਝੀ ਨਾ ਅਣਜਾਣ ਆਂ
ਹੱਕ ਲੈਣ ਆਏ ਆਂ,ਅੱਤਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਅਸੀਂ ਕਿਰਸਾਨ ਆਂ
ਬੁਛਾੜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਤੁਸੀਂ ਮਾਰ ਹੰਭੇ,
ਤੋੜ ਕੇ ਬੈਰੀਕੇਡ ਅਸੀਂ ਓਸ ਪਾਰ ਲੰਘੇ,
ਵਾਰਦੇ ਆਂ ਜਾਨਾਂ ਹੱਸ ਹੱਸ ਕੇ,
ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੈਗੇ,ਸਮਝੀਂ ਨਾ ਨਾਦਾਨ ਆਂ,
ਹੱਕ ਲੈਣ ਆਏ ਆਂ,ਅੱਤਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਅਸੀਂ ਕਿਰਸਾਨ ਆਂ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਅਜਮਾ ਰਹੇ,
ਸਮਝੀ ਨਾ ਘਬਰਾ ਰਹੇ,
ਮਿੱਠ ਬੋਲੜੇ ਆਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੇਲੇ,ਜੰਗ ਵੇਲੇ ਕਿਰਪਾਨ ਆਂ,
ਹੱਕ ਲੈਣ ਆਏ ਆਂ,ਅੱਤਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਅਸੀਂ ਕਿਰਸਾਨ ਆਂ

  • ਅਮਨਦੀਪ ਕੌਰ
  • 224

Continue Reading

ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਨਵਰੀ 2021

ਦੋਸ਼ੀ ਕੌਣ

Published

on

ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਰੀਗਰੀ ਚੋਂ ਇਨਸਾਨ,
ਔਰਤ ਤੇ ਮਰਦ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸ਼ਾਨ।

ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਰਦ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਾਂ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ,
ਕੁੜੀ,ਧੀ, ਭੈਣ ਓਹ ਵੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਰਮਾਇਆ।

ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਂ ਪਿਓ ਨੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਜੇ ਦਿੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਭਲੀ,
ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਧੀ, ਭੈਣ ਦੀ ਨਾ ਚੜ੍ਹਦੀ ਏਦਾਂ ਬਲੀ।

ਸਮਝਣਾ ਪਊ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਪਊ ਵਿਚਾਰ,
ਹਰ ਘਰ ਦੀ ਔਲਾਦ ਦਾ ਤਾਹੀਂ ਹੋਊ ਸਤਿਕਾਰ।

ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇ ਨੇ।

  • ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ
  • 310

Continue Reading

ਰੁਝਾਨ


Copyright by IK Soch News powered by InstantWebsites.ca